Top

İnovatif Düşünmenin Bir Adımı Olarak ‘Tasarım Odaklı Düşünce’

İnovatif Düşünmenin Bir Adımı Olarak ‘Tasarım Odaklı Düşünce’

Tim Brown, Tasarım Odaklı Düşünce kavramını şöyle tarif etmiştir: Teknolojinin imkanları ile insanların ihtiyaçlarını birleştirmek için, tasarımcının yöntemlerinden yararlanan ve inovasyona temel oluşturma amacı ile kullanılan, insan merkezli bir yaklaşımdır.

 

Tasarım Odaklı Düşünce (Design Thinking) yaklaşımında, ilk seferde bir problem için doğru olan çözümü tasarlayamayacağımızı, yinelemeye ihtiyacımız olacağını kabul ederiz. Ayrıca, hedef kullanıcının optimum çözüm sürecinde aktif rol oynamasına da ihtiyacımız söz konusudur.

 

Tasarım Odaklı Düşünce, insanların farkında olmadıkları ve henüz karşılanmamış ihtiyaçlarını bulmanın da bir yoludur.

 

“Tasarım” terimini tek başına kullandığımızda, çoğu insan elbise hakkında ne düşündüğümüzü ya da bunları nereden aldığımızı sorar. Ancak, “tasarım düşüncesi” yaklaşımı, estetiğe dikkat etmekten ya da fiziksel ürünler geliştirmekten çok daha fazlasını ifade eder. Tasarım düşüncesi, bir problem çözme yöntemidir.(2)

 

Tasarım Odaklı Düşünce, problemi çözmek için insan odaklı bir yaklaşım sergiler. 1960’lı yıllardan günümüze kadar büyük insani problemlerin çözümünün yanı sıra, yazılım çözümleri ve müşteri ürünleri tasarlamak için de kullanılır. (3)

 

Bu kavram, odağında insanın olduğu sorunları, bir tasarımcı gibi ele almayı hedefleyen bir yaklaşımdır.

 

Tasarım alanının dışındaki çoğu kişi, tasarımı teknik bilgi, beceri ve sorumlulukları olan somut bir meslek olarak görmez. Büyük çoğunluk ile, estetik ile ilgili bir uygulama sanat alanı olarak görür. Halbuki, tasarım alanının içindekiler, yenilikçi fikirleri, farklı disiplinlerin meselelerini koordine etmeyi konuşurlar. İlave olarak, kullanıcıların avukatlığını yapmayı ve sosyal, politik, kültürel ve çevresel konular arasında denge kurmayı da konuşurlar. (2)

 

Tasarım Odaklı Düşünce Yaklaşımı:

  • Müşteriyi ve içinde bulunduğu bağlamı derin anlamayı ve çözümlemeyi;
  • Bu çözümlemeden yola çıkarak çözüm önerileri geliştirmeyi;
  • Çözüm önerilerini müşteri ile sınamayı ve geribildirim almayı;
  • Her geribildirim ile çözümü geliştirerek müşteri için en uygun çözümü tasarlamayı;
  • Her aşamada müşteri ve tüm paydaşları ile birlikte çalışmayı amaçlayan bir çözüm geliştirme yaklaşımıdır.

 

IDEO problem çözme yaklaşımını şu şekilde tanımlar: “Yeni fikirleri hayata geçirmenin tek bir yöntemi yoktur. Ancak, birçok başarılı program dört adıma dayalı bir değişim içerir. Bu dört adım şu şekildedir: Esin, Sentez, Fikir Üretme/Deneme ve Uygulama.

 

İnovasyon ya da yeni fikir, süreç tamamlanana kadar defalarca yinelenen bir döngüden geçebilir. ” (2)

 

1. Esin (Sahada geçirilen zaman):

 

Elmanın kafanıza düşmesini beklemeyin. Dünyaya açılıp proaktif şekilde düşüncelerinizi ateşleyecek deneyimler arayın. Uzmanlar ile etkileşim kurun, bilinmedik ortamlara dalın ve müşteri senaryolarını canlandırın. Esin, bilinçli ve pratik bir hareket tarzı ile beslenir. Örneğin, konserve açacağı gibi bir mutfak aleti tasarladığımızı düşünelim. Kullanımındaki sıkıntılı noktaları ya da iyileştirme fırsatlarını görebilmek için, yaşlı insanların nasıl kullandığını gözlemleyin. İlgili zorlulukların nasıl ele alındığını görebilmek için, başka sektörlere bakın. Örneğin, hasta memnuniyetini artırabilmek için, bir restorandaki müşteri hizmetleri ile bir hastanedeki hasta deneyimi arasında paralelliği görselleştirin.

 

2. Sentez (Anlamlandırma / Empati Haritası):

 

Karmaşık ve zorlu anlamlandırma süreci başlar. Gördüğünüz, topladığınız ve gözlemlediğiniz her şeyde kalıpları fark etmeli, temaları tespit etmeli ve anlam bulmalısınız. Somut gözlemler ve bireysel hikayelerden, insan gruplarını kapsayan daha soyut gerçeklere geçin. Gözlemlerinizi bir empati haritası üzerinde düzenleyin ya da çözüm türlerini sınıflandırdığımız bir matris oluşturun. Bereketli toprakların nerede olduğunu görmeye çalışın. Araştırmalarda ortaya çıkardıklarınızı eyleme ve ilkelere dönüştürün. Sorunu yeni bir çerçeveye oturtun ve enerjinizi nereye odaklayacağınızı bulun. Örneğin, perakendecilik bağlamında, soruyu “müşterinin bekleme süresini nasıl kısaltabiliriz?” yerine, “algılanan bekleme süresini nasıl kısaltabiliriz?” olarak sorabiliriz. Bu şekilde sorduğunuzda, video ekranı duvarının eğlenceli bir oyalama aracı olarak kullanılması gibi, önümüzde yepyeni olasılıkların açıldığını keşfedebilirsiniz.

 

3. Fikir Üretme ve Deneme:

 

Sayısız fikir üretiyor ve birçok farklı seçenek değerlendiriyoruz. İyi bir fikriniz olabilmesi için, çok sayıda fikrinizin olması gerekir. En ümit vaat eden fikirler, insanların tepki vereceği kadar somut olan erken, kaba temsilleri oluşturulur. İşin sırrı, hızlı olmak ve fazla oyalanmamak. Sadece, birine çok fazla yatırım yapmak yerine bir dizi fikri keşfetmek.

 

4. Uygulama:

 

Yeni fikir hayata geçirilmeden önce, tasarımı geliştirin ve piyasaya çıkış için bir yol haritası hazırlayın.

Şirketlerde, problem tanımlama ve iç görüye ulaşma büyük önem taşımaktadır. Bu neden ile, 1. ve 3. aşamalar Tasarım Odaklı Düşünce çalışmalarının şirketlerde hızlı bir şekilde kabul görmesine önemli katkı sağlar.

 

Sonuç olarak, her bir adımında keyif ile fikir üretmek ve insanı daha fazla nasıl odağa alacağımızı deneyimlemek, gerçekten bu metodolojinin en güçlü yanlarıdır.

 

Yazar: Mustafa Aydın

 

Kaynaklar:

  1. “ArtBizTech”, Design Thinking Eğitimi, Eğitmen: Emrah Yayıcı, 19-20 Temmuz 2018
  2. Yaratıcı Özgüven (2014), Tom KelleyDavid Kelley, Optimist Yayınevi
  3. Design Thinking: A Method for Creative Problem Solving.” IDEO U. 2018. https://www.ideou.com/pages/design-thinking